Xin gửi lời chào lời chúc sức khỏe chân thành nhất với tất cả bạn, những người yêu thích về âm thanh. Do cũng có sở thích là nghiên cứu đồ âm thanh nên trong bài viết này mình có bài viết giới thiệu về tổng quan về loa bằng hiểu biết hạn chế của minh. hi vọng bài viết có khả năng tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm & có nhiều ích lợi cho một số bạn đọc
CƠ BẢN VỀ CỦ LOA ĐIỆN
ĐỘNG
1 hướng dẫn :
Chào
các bạn: trong dàn loa nghe
nhìn có lẽ loa và micro là bộ phận kém phát triển nhất . ra
đời khoảng từ hơn 100 năm qua quả thật nó không có thay đổi gì đang kể. Nó gần
như là 1 huyền thoại, mọi người nói về nó rất nhiều nhưng kết quả thường rất
mông lung.
Loa có thực sự khó đến vậy không? Đáp án của
mình là nó gồm nhiều cái rất đơn điệu , nhưng bởi vì quá nhièu nên thật sự tìm
ra Câu trả lời cho đây thật sự là rất quá khó.
Trên
thế giới các doanh nghiệp thật sự có khả năng thiết kế ra nó rất ít( thiết kế
chứ không phải sản xuất ứng dụng). Phần lớn những cty này nằm ở một số nước Bắc
Âu địa mà mà ngành khoa học xuất hiện nhiều điều kiện để có thể phát triển như
Scanpeak, Seas. một số ngành khoa học để phát triển một củ
loa theo mình ít đặc
biệt 3 ngành bao gồm : Điện từ trường; âm học; cơ học vật liệu. và cả tâm lý học
nữa( trường hợp có điều kiện mình sẽ nói rõ hơn).
Loa quả thật vô cùng tệ, Chắc ít có thiết bị nào có thể
tệ hơn nó được vì đâu vậy.
Củ
loa hay được gọi là
Transducer (bộ chuyển đổi năng lượng).
Nó
chuyển từ tín hiệu điện (từ máy khuếch đại) thành chuyển động cơ (cuộn dây động
voice coil) sau đó thông 1 màng bức xạ (màng loa cone) thay đổi áp suất không khí tạo nên
âm thanh. một số thiết bị
tệ về hiệu suất như bình acqui (Điện↔Hoá) hay tấm Pin mặt trời (Quang↔Điện) cũng
tốt hơn nó gấp nhiều lần vì nó phải qua trung gian là cơ học (Điện-Cơ-Âm).
Giả
sử 1 cái loa có độ nhạy là 95dB( hiệu suất rất cao đó),
gửi vào đó 100W điện ta thu được khoảng 3W âm
thanh, 97W còn lại chỉ nhằm để nhún nhảy màng
loa và đốt nóng cuộn
dây động thôi, tiêu tốn phí.! đa số các loa có hiệu suất khoảng 1 % thôi đó một
số bạn.
xem thêm về âm thanh nhà thờ tại đây http://amthanhphonghop.com/giai-phap-am-thanh/giai-phap-am-thanh-nha-ga-nha-xuong-nha-tho
Với một bộ phận có cấu tạo chán như vậy nhưng chúng ta buộc lòng phải sử dụng vì Thời điểm này chưa ai nghĩ ra cách nào tuyệt hơn cả, chắc cần phải 50 năm nữa, có khả năng thời điểm đó ta có cách nào đó thay mới trực tiếp áp suất không khí từ điện mà không bắt buộc phải hệ cơ học nào hết.
nghe
nản quá ! không muốn tìm hiểu về nó nữa! Nhưng có thể vì tình yêu âm nhạc (ai mà
không yêu nó chứ) mà một số kỹ sư vẫn miệt mài nghiên cứu và cho ra các sản phẩm
lấy hết hồn vía chúng ta chỉ từ 1 % nhỏ nhoi đó. Dám chắc 100% những kỹ sư thiết kế
loa pc-658r toa mê nhạc thích
lắm. Họ sử dụng khoa học để phục vụ cho nghệ thuật, tôi coi họ như thánh sống
vậy rất đáng quí trọng. Hiểu thêm một chút về loa tôi biết có giúp chút gì cho việc nghe ca
nhạc không, hay có khả năng Diy một cái loa cho riêng mình không? Nhưng vì tài liệu
về loa ở Việt Nam quá ít & cả triệu câu hỏi ở
trên forum nên hi vọng bài viết này sẽ gíup một ít cho một số bạn. mua loa toa tz 205 không thuộc về những chuyên gia nó là của
tất cả các bạn yêu âm nhạc, tôi nghĩ là vậy.
2. Cấu tạo củ loa:
2.Chức năng
của một số thành phần:
a. Frame (Khung sườn
loa):
dùng
để gắn các thành phần, loại cao cấp thì bằng nhôm đúc, bình thường thì bằng sắt
dập đôi khi còn được làm từ nhựa. riêng đối với một số loa
bổng & 1 số loa
trung khung sườn thường kín (bít luôn đằng sau) khung sườn cũng là chổ cho những
hãng thi thố điểm mạnh , như loa bổng của B&W khung sườn phía sau làm
bằng thủy tinh có hình dạng vỏ ốc giúp triệt tiêu hoàn toàn âm
thanh từ phía sau
màng loa. Khung sườn loa cho biết loa đó cấp cao cỡ nào còn về âm
thanh không tác động
nhiều lắm chỉ mong nó đừng có bề mặt quá lớn gây phản xạ trực tiếp lại màng
loa.
b. Surround, edge (viền nhún):
một
số loa ngày xưa thì thường cùng chất liệu giấy
với phần màng loa hoặc vải (xếp gấp lại) với loại này thì viền khá cứng và tác
động trực kế tiếp thông số kỹ thuật của loa, viền này nếu bị rách cần
dán lại, không nên cắt ra làm lại bằng viền cao su mút thông thường. thời gian
này khuynh hướng làm viền nhún càng mềm dẻo và bền là được, với dòng này không
may bị rách bạn có thể thay mới mà không tác động nhiều đến chất lượng cao (do
độ cứng không đáng kể). Viền loa không phát ra âm thanh nó chỉ có vai trò giữ kín hơi & độ mềm
dẻo. Mặc dù vậy nếu thay thế không đúng loại âm
thanh sẽ rất không
giống nhau . Nhìn vào viền loa nếu có kinh nghiệm bạn có thể nhận biết loa âm
thanh như nào sử dụng
vào việc gì Ví dụ như viền gân vải có thể dùng loa trầm hoặc trung trầm, viền
mút mềm đa phần sử dụng làm loa
trầm, viền cao su dày nên chỉ sử dụng cho Sub điện.
c. Spider, Damper (màng nhện):
Là
bộ phận cực kỳ quan trọng và lao động nặng nhọc nhất trong củ
loa, khi đưa tín hiệu điện vào,loa đi lại nhưng phải luôn quay về vị trí cân bằng để
tổ chức cho các tín hiệu theo sau. Nó hoạt động như 1 cái lò xo, độ cứng của nó
tuỳ vào ý đồ nhà thiết kế, ngoài ra nó còn giúp cho cuộn dây hoạt động đúng tâm.
Độ động của củ
loa phụ thuộc rất lớn
vào độ nảy của màng nhện(lò xo) này. Màng nhện cấu tạo với hình dạng( các nếp
gấp) không giống nhau , vật liệu khác nhau sẽ cho âm thanh không giống nhau .
Việc sản xuất màng nhện giống như luyện thép, phải sử lý keo & thời điểm hấp
nhiệt để đạt được độ cứng độ dẻo ước muốn . Loa nếu dùng quá lâu, sức mạnh quá lớn sẽ làm
lão hoá (mỏi) màng nhện khiến âm thanh không thể còn rõ rệt & ầm ì . Màng
nhện quyết định chất lượng củ
loa về độ bền âm thanh theo thời gian . Màng nhện bị rách sẽ là một
tai hoạ nếu bạn không có khả năng tìm được đúng loại. các loa cao
cấp nhu cầu phải có
thời điểm chạy rà chính là một phần tôi luyện cho màng nhện được làm việc hiệu
quả.
Magnet
(nam châm):
thường
có 3 loại Alnocol, Ferrite, neodymium:
Alnicol: là vật liệu dùng trong một số loa ngày xưa (1940-1965), Đây là loại có từ trường rất mạnh thời gian gần đây ít còn được sử dụng do rất mắc, loại này tuy tốt nhưng nếu hoạt động thường xuyên ở sức mạnh cao sẽ dẫn tới sự truyền nhiệt độ từ cuộn dây vào nam châm làm cho nó giảm lực và không tự hồi phục, loại ferrite khi nguội lại có khả năng tự phục hồi từ trường.
Alnicol: là vật liệu dùng trong một số loa ngày xưa (1940-1965), Đây là loại có từ trường rất mạnh thời gian gần đây ít còn được sử dụng do rất mắc, loại này tuy tốt nhưng nếu hoạt động thường xuyên ở sức mạnh cao sẽ dẫn tới sự truyền nhiệt độ từ cuộn dây vào nam châm làm cho nó giảm lực và không tự hồi phục, loại ferrite khi nguội lại có khả năng tự phục hồi từ trường.
Để
cuộn dây hoạt động tối ưu nó phải được đặt trong 1 miền từ trường cao, miền này
chính nó là khe từ nhỏ hẹp chỉ vài mm. Để tập trung thông lượng từ trường tại
đây mọi người sử dụng những miếng sắt dẫn từ. phối hợp với nam châm gọi chung là
mạch từ.
Cấu
tạo mạch từ (bao gồm nam châm & các miếng sắt dẫn từ) của nam châm alnicol
(thường là mạch nội từ) tốt về âm thanh hơn so với cấu trúc mạch từ ferrite do có ít
khoảng trống trong mạch khi hệ dao động ít gây ra tạp âm.
Ferrtie:
có lực từ bé hơn alnicol ( cùng khối lượng)là loại sử dụng thường gặp nhất nó rẻ
và khó bị khử từ khi hoạt động ở sức mạnh cao. Thường mạch từ của Ferrite là
loại từ ngoại.
Neodymium: Là sự phối hợp các ưu điểm của 2 loại trên, từ mạnh & khó bị khử từ. Ngoài ra do nhỏ nó còn được dùng trong những loa xe hơi, micro v.v. thời gian gần đây do giá thành đã giảm khá nhiều các hãngloa danh tiếng cũng đã sản xuất rất nhiều loa dùng vật liệu này.
Vật liệu từ không tác động đến chất lượng âm thanh, nam châm ferrite cũng cho lực từ mạnh nhưng sẽ cồng kềnh, các vật liệu từ mạnh do nhỏ gọn sẽ nhận được cấu trúc mạch từ tối ưu hơn cho âm thanh.
Neodymium: Là sự phối hợp các ưu điểm của 2 loại trên, từ mạnh & khó bị khử từ. Ngoài ra do nhỏ nó còn được dùng trong những loa xe hơi, micro v.v. thời gian gần đây do giá thành đã giảm khá nhiều các hãngloa danh tiếng cũng đã sản xuất rất nhiều loa dùng vật liệu này.
Vật liệu từ không tác động đến chất lượng âm thanh, nam châm ferrite cũng cho lực từ mạnh nhưng sẽ cồng kềnh, các vật liệu từ mạnh do nhỏ gọn sẽ nhận được cấu trúc mạch từ tối ưu hơn cho âm thanh.
Nam
châm là loại vật liệu nhất là nó có thể bị khử từ khi nhiệt độ quá cao, nếu bị
làm rớt cấu trúc của nó cũng thay đổi , nó không như cục sắt thường thì đâu.
Nếu
cần dùng âm thanh công
suất lớn (loa sân
khấu), bạn nên chọn lựa củ
loa có vòng ổn định
từ (bằng nhôm hay đồng) trên Top plate hoặc miếng chụp trên pole Piece. Nó có
nhiệm vụ giảm bớt dòng điện xoáy đảm bảo loa hoạt
động thường xuyên ở
sức mạnh cao.
Cuộn
dây động (Voice coil):
Cấu
tạo gồm lõi (bobin) là ống hình trụ dùng quấn dây lên trên đó, nó được để ở
trong khe hở từ, những loa cao
cấp khe từ này rất
khít với cuộn dây động vì Đây là nơi tập trung năng lượng từ. từ khe càng nhỏ
mật độ từ càng cao. những loa thông thường để cho an toàn khe từ có khả năng rộng hơn
đôi chút tuỳ vào chất lượng cao .
lõi
quấn dây cần làm bằng chất liệu không từ, phải thật nhẹ, phải cứng chắc &
phải chịu được nhiệt độ cao đôi khi có thể tới 250 độ C. Lúc này đa số dùng Nhôm
làm lõi vì nó có công suất chịu đựng cao và rẻ tiền, loại nữa là giấy cũng rất
tốt nhưng sức mạnh
kém hơn. Loại cao
cấp thì có Nomex. Cuộn dây làm bằng vật liệu không giống nhau sẽ cho thông
số củ loa khác nhau , còn về
mặt âm
thanh chỉ trừ loại
bằng Nhôm tuy có sức mạnh cao nhưng âm thanh thì có một chút rào cản, do tần số
gom lại của vật liệu này nằm trong ngưỡng nghe.
Dây
quấn:
loại
thông dụng là dây tròn, ngoài ra còn có dây vuông và dây bầu dục. bởi độ trống
của loại dây tròn tương đối lớn việc này củng cố khối lượng, những loại kia thì
ưu việt hơn. đối với loa Đây là điều cần thiết . Vấn đề sử dụng dây
vuông chỉ là thời gian , do nó giảm bớt đến hơn 20%. Trong thời buổi cái gì cũng
đắt đỏ trước sau gì những cục biến áp cũng nên dùng dây vuông thôi.
Dây
quấn hay gặp nhất là đồng, bằng nhôm phủ đồng bên ngoài , loại bằng nhôm thì có
khối luợng nhẹ nhưng khó hàn & điện trở riêng cũng cao hơn đồng, loại bằng
bạc thì quá tốt rồi nhưng cũng khó gắn kết & mắc nữa.
Thành
phần keo trong cuộn dây động là cần thiết nhất, keo cũng phải nhẹ, phải chịu
nhiệt độ cao phải chắc nữa. đa số keo trong dưới đây là loại đặc dụng khó kiếm ở
Việt Nam.
Cuộn dây động làm việc theo 2 dạng thông dụng nhất: loại có cuộn dây lú ra ngoài ( Overhung Voice Coil) & loại nằm hoàn toàn trong khe từ ( Underhung Voice Coil):
Cuộn dây động làm việc theo 2 dạng thông dụng nhất: loại có cuộn dây lú ra ngoài ( Overhung Voice Coil) & loại nằm hoàn toàn trong khe từ ( Underhung Voice Coil):
đa
số một số loa dùng kiểu cuộn dây nằm tràn ra ngoài
(overhung voice coil) do nó giảm được rất nhiều nhiệt năng dẫn đến tăng sức mạnh
. Loại nằm hoàn toàn trong khe từ được sử dụng trong các loa công suất
trung bình nhưng độ
chân thực rất cao đặc tính kiểm soát vô cùng tốt và tuyến tính trong giới hạn
sức mạnh . Nhìn sơ qua một số bạn đã thấy sự mắc tiền của nó, ngoài chất liệu
còn nhiều hơn một số tính chất của vật liệu cũng nhu cầu rất khắt khe. Nó phải
mắc gấp 3,4 lần loại bình thường thì . Kỹ thuật này thường sử dụng trong những
loa bổng & những loa dòng Ultra Hiend.
Ngoài
ra còn có loại voice coil dạng kéo đẩy với 2 miếng sắt dẫn, nhằm triệt tiêu độ
méo,
loại có 2 cuộn dây riêng biệt sử dụng cho loa Sub Stereo.
loại có 2 cuộn dây riêng biệt sử dụng cho loa Sub Stereo.
Số
lớp dây quấn thông thường là 2 hoặc 4, số lớp này dựa vào ý đồ chỉ số kỹ thuật
mà người kỹ sư mong muốn , dây lớn dây nhỏ cũng vậy. Không nên mở rộng khe từ để
quấn dây to, hay quấn nhiều lớp hơn, vì trọng lượng của voice coil phải tương
ứng với chỉ số từ trong khe. Khi cuộn dây to hay nhiều lớp khối lượng lớn mà
năng lượng từ không đủ sẽ đưa đến giảm hiệu suất, do vậy âm thanh sẽ bé hơn đặc biệt ở dãi tần cao, gây lầm
lẫn là tăng
âm trầm.Do hiệu suất
giảm nên cuộn dây sẽ nóng lên không tốt cho loa & cả máy khuếch đại.
Cuộn
dây bị cháy có khả năng quấn lại được, chất lượng tuỳ thuộc vào độ tinh xảo tay
nghề ( cái này thì Việt Nam mình rất khéo), chỉ cần sử dụng đúng keo chất lượng
cao thì có thể nói là đảm bảo , vì đa số các công đoạn ráp loa đều làm bằng tay cả.
Sẵn
tiện đây nói thêm về râu loa ( tisel wire), việc cuộn dây này phải thật
nhanh & chính xác thời gian tối đa là 3 giây cho 1 mối hàn (càng nhanh càng
tốt), nhất là dây nối từ cuộn dây động tới râu. lý do để lâu dây đồng sẽ cháy
giòn khi hoạt động bị gãy thì rất mong muốn . những bạn diy loa nếu gắn socket
thì không sao, nếu hàn trực tiếp lên đó cũng lưu ý việc này .
Màng loa (cone paper) :
Màng loa (cone paper) :
hãy
hình dung khi chưa gắn màng
loa vào bạn đưa nguồn
tín hiệu nhạc vào, loa nhún nhảy như là động cơ bình thường, nó sẽ không phát ra
âm thanh. Muốn có âm
thanh bạn cần phải
thay mới áp suất không khí bằng cách gắn vào đó 1 màng loa dưới đây là cái độc
nhất phát ra âm thanh mà chúng ta có thể nghe được, một số phần trước đó được
hiểu như bộ lái điều khiển bằng tín hiệu điện. Nói nôm na sự truyền động từ cuộn
dây giống như cái dùi của 1 anh đánh trống & anh này được điều khiển bằng
nguồn tín hiệu điện vậy thôi. Vậy thì màng trống( màng loa) bởi vật liệu nào sẽ
cho ra âm thanh kiểu đó, trống da nghe khác trống nilon chứ. Để tạo một củ
loa khi chưa có
màng loa những chương trình máy tính ngày nay rất dễ
dàng tổ chức được bằng phương pháp dịch ngược một số thông số nhu cầu . Lý
thuyết thiết kế ở phía dưới đây là điện ,từ & cơ học.
có
thể bạn nghe ở đâu đó loa này có âm
thanh là trung thực ,
là chính xác. điều này làm tôi nhớ lại một Bác nào đó trên diễn đàn hình như là
Bác Via @ không có cái loa nào nghe tuyệt vời hơn cây ghita 200 ngàn của tui,
& bản thân tôi cũng thấy vậy. Cứ nghĩ tới cái dùi đánh vào cái trống làm tôi
rất nản vì màng loa bây giờ là một nhạc cụ rồi.
Để
làm được một nhạc cụ quan trọng nhất là nó phải nghe thấy hay (cái này có trời
mới biết sao nó hay) Ví dụ như có cây violon của ông nào đó bên Ý tuyệt nhất thế
gian ai cũng công nhận và các cây Violon khác muốn chiếm ngôi thì cứ tới đó mà
thi thố. Mỗi 1 nhạc cụ đã có tuổi đời hàng nghìn năm, tiến trình đó những nghệ
nhân từng bước hoàn thành nó và tới giờ cũng vậy, làm nhạc cụ hay không phải là
chuyện rất dễ dàng gì.
những
bạn nói làm thế nào loa là một nhạc cụ được chứ nó là 1 bộ phận điện
tử rõ ràng mà, nếu màng
loa có khối lương
bằng không( là không thể ) khi đó nó sẽ không còn có khối lương riêng không có
tần số riêng cũng như không có âm sắc khi đó nguồn tín hiệu như nào nó sẽ phát y
như vậy, tiếc là không như vậy, đừng khóc cho tôi(loa) Achentina.
Nghĩa
là âm thanh phát ra từ loa sẽ không còn chân thực (trừ
loa ghita điện cái này có thời gian nói sau nhe những Bác), việc một loa có khả năng tái tạo cụ thể tất cả các nhạc
cụ lại càng không thể . & cũng không có 1 cái loa nào trên thế giới được
chọn lựa để tham chiếu cả, vì không có chuẩn nên điểm cuối cùng mọi thứ được
đặt ở trên đôi tai vàng của bạn , bạn nghe thấy hay tức là nó hay khỏi bàn.
Màng loa là điểm quyết định loa bạn dường như sẽ nghe hay như nào . Là phần
cần thiết đặc biệt phần mà ta thích hay ghét
loa này & loa
khác, là thứ mà bạn chẳng thấy chút tình cảm nào với một cặp loa 20.000USD,
trong khi lại ngây ngất với cặp loa ít tiền hơn các 10 lần. miễn sao là là bạn
biết chân thực với chính mình bạn có thể sẽ có một số chọn lựa đúng đắn, tiền là
của mình nghe nhạc cũng là mình mà.
Giá
tiền của một cặp
loa không nói lên giá
trị của nó đối đến các bạn , thước đo giá trị cho nó chính là thời gian bạn dành
nghe nó hót.
Bạn có
một cặp
loa 10tr đã nghe
1 năm rồi, 1 ngày bạn nghe tầm 30p, một nghệ sĩ ghé qua loa này là hifi thôi
nếu có nhiều tiền nên đầu tư mua loa ABC gì đó còn thường hay gọi là loa Hi end,
giá 30tr, bạn đi mua về thật háo hức thời gian đầu 1 ngày nghe 4,5 tiếng, sau đó
không hiểu do đâu thời điểm bạn dành cho nó ngày càng ít , & ít hơn nhiều so
với cặp loa cũ, có khả năng cặp
loa bạn vừa bán đi có
khả năng là cặp loa hay nhất đối đến bạn , & chỉ mình bạn mới am hiểu thôi.
Đừng nghe ai hết cần phải nghe bằng chính bản thân mình, đừng mua bắt buộc phải
tặng cho bản thân mình thứ mình mong muốn nhất. Chia sẽ niềm vui với một số bạn
đã có 1 cặp loa đúng ý mình, bạn thật hạnh
phúc.
Đăng nhận xét